Sevdiğiniz biri hastalandığında elinizden gelenin az olduğunu hissedebilirsiniz. Başında beklemek, yemeğini hazırlamak, yanında oturmak bir yere kadar sürer; geri kalan zamanda insanın içinden dua etmek gelir. Hasta için okunacak dua arayan çoğu kişi aslında şunu sorar: Hz. Peygamber hasta ziyaretinde ne söylerdi ve ben bugün yakınım için hangi sözlerle Allah’a yönelebilirim?
Bu yazı hasta yakınının gözünden yazıldı. Önce hadis kitaplarında geçen iki sahih duayı, okunuşu ve anlamıyla birlikte veriyorum; ardından hastanın kendisinin okuyabileceği kısa bir sığınma sözünü ve Kur’an’dan iki âyeti anlatıyorum. Son bölümde, bu duaları evde nasıl sade bir düzene oturtabileceğinizi ve görüşmede bu konunun nasıl ele alındığını bulacaksınız.
Yakınınız için dua düzeni kurmak ve durumu konuşmak isterseniz Cihan Bulut’a ulaşabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.
Hasta için dua etmenin yeri
Hasta ziyareti İslâm geleneğinde “iyâdet” adıyla anılır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Ziyaret” maddesi, Hz. Peygamber’in hasta ziyaretini önemsediğini ve bunu Müslümanın Müslüman üzerindeki beş haktan biri saydığını aktarır (Buhârî, “Cenâiz”, 2; Müslim, “Selâm”, 4). Aynı madde, onun Müslüman olmayan hastaları da ziyaret ettiğini kaydeder.
Ziyaretin bir parçası da hastanın yanında söylenen sözdür. Ümmü Seleme’den gelen rivayette Hz. Peygamber, hastanın ya da vefat etmek üzere olanın yanında hayır söylenmesini ister; çünkü meleklerin söylenene “âmin” dediğini bildirir (Müslim, 919). Bu yüzden hasta başında edilen dua, hem hastaya bir iyilik hem de yakınının kendi kalbini toparlamasıdır.
Ezhibi’l-be’s duası: hasta ziyaretinde okunan dua
Buhârî’nin “Merdâ” (Hastalar) kitabında, “Hasta ziyaret edenin duası” başlığı altında Hz. Âişe’den gelen bir rivayet yer alır. Buna göre Hz. Peygamber bir hastayı ziyaret ettiğinde ya da yanına bir hasta getirildiğinde şöyle dua ederdi (Buhârî, “Merdâ”, 5675):
Arapça: أَذْهِبِ الْبَاسَ، رَبَّ النَّاسِ، اشْفِ وَأَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Okunuşu: Ezhibi’l-be’s, Rabbe’n-nâs, işfi ve ente’ş-Şâfî, lâ şifâe illâ şifâük, şifâen lâ yüğâdiru sekamâ.
Anlamı: Sıkıntıyı gider, ey insanların Rabbi. Şifa ver; şifa veren Sensin. Senin şifandan başka şifa yoktur. Geride hiçbir dert bırakmayan bir şifa ver.
Duanın dili dikkat çekicidir: şifayı veren yalnız Allah olarak anılır ve istek, O’nun rahmetine bırakılır. Hastaya okunacak şifa duası denince akla ilk gelen metin budur; kısa olduğu için birkaç kez tekrar edildiğinde kolayca ezberlenir.
Ziyarette yedi kez okunan dua
İbn Abbas’tan gelen ikinci rivayet Ebû Dâvûd’un “Cenâiz” kitabında, “Ziyaret sırasında hastaya dua” babında (3106) ve Tirmizî’nin “Tıb” kitabında (2083) yer alır. Rivayete göre Hz. Peygamber, eceli gelmemiş bir hastayı ziyaret eden kişinin onun yanında yedi kez şu duayı söylemesini öğretmiştir:
Arapça: أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ
Okunuşu: Es’elullâhe’l-azîm, Rabbe’l-arşi’l-azîm, en yeşfiyek.
Anlamı: Büyük Arş’ın Rabbi olan yüce Allah’tan sana şifa vermesini dilerim.
Tirmizî bu rivayet için “hasen garîb” der; Hâkim, Buhârî ve Müslim’in şartlarına göre sahih kabul eder. Hasta ziyaretinde okunacak dua olarak bu söz, yedi tekrarıyla birlikte hasta yakınının hastanın yanında, onun duyabileceği biçimde söyleyebileceği bir duadır.
Hastanın kendisinin okuyabileceği söz
Bazen dua edecek olan hastanın kendisidir. Müslim’in “Selâm” kitabında, ağrının olduğu yere eli koyarak dua etmenin müstehap olduğunu anlatan babda Osman b. Ebi’l-Âs’tan şu rivayet geçer: Bedenindeki bir ağrıdan yakınan sahâbîye Hz. Peygamber, elini ağrıyan yere koymasını, üç kez “Bismillâh” demesini ve yedi kez şu sözü tekrar etmesini öğretmiştir (Müslim, 2202):
Okunuşu: E‘ûzü billâhi ve kudretihî min şerri mâ ecidü ve uhâzir.
Anlamı: Hissettiğim ve endişe ettiğim şeyin şerrinden Allah’a ve O’nun kudretine sığınırım.
Hasta yakını olarak bu sözü yakınınıza öğretebilir, birlikte söyleyebilirsiniz. Konuşmakta zorlanan biri için sizin yanında sessizce okumanız da bir yoldur.
Anlattıklarım size tanıdık geliyorsa, yani bir yakınınızın başında bekliyor ve ne okuyacağınızı bilemiyorsanız, durumu kısaca yazmanız yeterli. WhatsApp’tan bir mesajla başlayabilirsiniz.
Kur’an’dan iki âyet: Hz. İbrâhim ve Hz. Eyyûb
Hasta için şifa duaları arasında Kur’an’dan iki âyet sıkça anılır. İlki Şuarâ sûresinin 80. âyetidir; Hz. İbrâhim’in Rabbini anlattığı sözlerin içinde geçer. Diyanet mealinde “Hastalandığımda da O bana şifa verir” şeklindedir. Bu âyet, yukarıdaki hadislerdeki “şifa veren Sensin” ifadesiyle aynı inancı taşır.
İkincisi Enbiyâ sûresinin 83. âyetidir. Hz. Eyyûb’un Rabbine yakarışı Diyanet mealinde “Şüphesiz ki ben derde uğradım, sen ise merhametlilerin en merhametlisisin” sözleriyle verilir. Bu yakarışta şikâyet yoktur; dert Allah’a arz edilir ve O’nun merhameti anılır. Hasta yakınının yorgun düştüğü gecelerde kendi adına okuyabileceği bir duadır.
Hasta yakınının kendi dua düzeni
Duaları tek seferlik okumak yerine güne yaymak, hem hastaya hem size bir dayanak verir. Sade bir örnek şöyle olabilir:
- Ziyarette ya da hasta başında: Ezhibi’l-be’s duası birkaç kez, ardından “Es’elullâhe’l-azîm…” duası yedi kez.
- Sabah ve akşam: Kendi namazınızın ya da gün içindeki sessiz bir anın ardından Enbiyâ 83’teki yakarış.
- Hastanın gücü yetiyorsa: Elini ağrıyan yere koyup üç kez “Bismillâh”, yedi kez sığınma sözü.
- Uzaktaysanız: Aynı duaları kendi evinizde, yakınınızın adını anarak okuyabilirsiniz.
Bu düzende önemli olan sayıdan çok devamlılık ve tevekkül hâlidir. Dua bir istektir; sonucu Allah’a bırakmak, sabırla beklemek de duanın parçasıdır.
Hasta başında dua ederken
Hasta odası çoğu zaman sessizliğe ihtiyaç duyulan bir yerdir. Duayı yüksek sesle ve uzun uzun okumak yerine, hastanın duyabileceği kadar alçak bir sesle, kısa tutarak söylemek onu yormaz. Hasta uyuyorsa yanına oturup içinizden okuyabilirsiniz. Ziyarette moral veren, ümit taşıyan sözler söylemek de Müslim’deki rivayetin öğrettiği “hayır söyleme” edebinin parçasıdır.
Hasta yakınının kendi hâli de önemlidir. Uzun süre birinin başında beklemek insanı yorar; bu yorgunluğu dua ile Allah’a arz etmek, Hz. Eyyûb’un yakarışında olduğu gibi, sabrı taze tutmanın yoludur. Yakınınız için dua ederken kendiniz için de sabır ve güç istemeyi unutmayın.
Görüşmede bu konu nasıl ele alınır?
Görüşmede önce yakınınızın kim olduğu ve ne zamandan beri neler yaşadığınız dinlenir. Ardından hasta için dua düzeni, sizin ve ailenizin okuyabileceği biçimde yazılı olarak hazırlanır: hangi duanın, hangi vakitte, kaç kez okunacağı açıkça belirtilir. Arapça okumakta zorlananlar için okunuş ve anlam birlikte verilir.
Kişiye göre hazırlanan bu okumalar Niyete Özel Dua ve Ayet Çalışması kapsamında yürür. Yakınının hastalığı sürecinde kendi iç dünyasında ağırlık hisseden, konuşmaya ve manevi bir destek almaya ihtiyaç duyan kişiler için Manevi Bakım Görüşmesi de vardır. Evdeki genel ağırlık için ise Negatif Enerji Arındırma sayfasına bakabilirsiniz.
İzmir’den online görüşme
Görüşmeler online yapılır; hastanın başından ayrılmanız gerekmez. Bornova’da evde yakınına bakan biri de Torbalı’dan yazan biri de WhatsApp yazışması, sesli arama ya da görüntülü aramayla aynı biçimde görüşebilir. Gerekirse okumalar görüntülü aramada birlikte yapılır.
Sık sorulan sorular
Hasta için dua başka biri adına okunabilir mi?
Evet. Yukarıdaki iki hadiste de duayı okuyan, hastayı ziyaret eden kişidir. Siz de anneniz, eşiniz ya da çocuğunuz için bu duaları okuyabilirsiniz.
Ezhibi’l-be’s duası kaç kez okunur?
Buhârî’deki rivayette belirli bir sayı geçmez. Yedi kez tekrar edilmesi bildirilen dua, Ebû Dâvûd ve Tirmizî’deki “Es’elullâhe’l-azîm…” duasıdır.
Arapçasını bilmiyorum, Türkçe anlamıyla dua edebilir miyim?
Evet. Duanın anlamını bilerek, kendi dilinizle Allah’a yönelmeniz de duadır. Okunuşu birkaç tekrarla öğrenebilir, zorlanırsanız anlamını söyleyebilirsiniz.
Uzaktaki bir yakınım için ne yapabilirim?
Duaları kendi evinizde, yakınınızın adını anarak okuyabilirsiniz. Size uygun bir düzen istiyorsanız WhatsApp’tan yazabilirsiniz.
Kaynaklar
Buhârî, “Merdâ”, 5675 · Ebû Dâvûd, “Cenâiz”, 3106 · Tirmizî, “Tıb”, 2083 · Müslim, 919 ve 2202 · Şuarâ 26/80 ve Enbiyâ 21/83 (Diyanet meali) · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ziyaret” maddesi.
Başlamak için
Yakınınızın durumunu ve ilçenizi bir iki cümleyle yazın: WhatsApp’tan yazın ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayın.